Tiệm tạp hoá bán đủ thứ nhưng phần lớn doanh thu đến từ gạo, mì gói, dầu ăn, bánh kẹo, nước ngọt, bia thì mã cấp bốn hợp nhất là 4711 – Bán lẻ tổng hợp với lương thực, thực phẩm, đồ uống, thuốc lá, thuốc lào chiếm tỷ trọng lớn. Nếu đồ ăn uống chỉ chiếm phần nhỏ, còn chủ yếu là đồ gia dụng, mỹ phẩm, đồ chơi, thì chọn 4719 – Bán lẻ tổng hợp khác.
Cả hai mã nằm trong Hệ thống ngành kinh tế Việt Nam ban hành kèm Quyết định 36/2025/QĐ-TTg, có hiệu lực từ ngày 15/11/2025. Cái khó không phải là tìm ra mã, mà là phân biệt cửa hàng tổng hợp với cửa hàng chuyên một nhóm hàng, chọn ngành chính khi bán nhiều thứ, và nhận ra món nào trên kệ kéo theo điều kiện kinh doanh. Các phần dưới đi qua từng chỗ, có bảng gợi ý và cách tự kiểm trước khi nộp hồ sơ.
Tổng hợp hay chuyên doanh: câu phải trả lời trước khi chọn mã
Hệ thống ngành chia bán lẻ thành hai khối. Khối không chuyên doanh là nhóm 471, dành cho đơn vị bán nhiều loại sản phẩm cùng một chỗ như siêu thị, cửa hàng bách hoá, tiệm tạp hoá. Khối chuyên doanh gồm các nhóm từ 472 đến 478, mỗi nhóm gắn với một loại hàng: lương thực, thực phẩm, đồ uống; nhiên liệu động cơ; thiết bị công nghệ thông tin; thiết bị gia đình; hàng văn hoá; hàng hoá khác như quần áo, thuốc, mỹ phẩm; xe cộ.
Trong nhóm 471 chỉ có hai mã cấp bốn. Theo nội dung ngành ở Phụ lục II của Quyết định 36/2025, mã 4711 dùng khi cửa hàng bán nhiều loại hàng như quần áo, đồ ngũ kim, hoá mỹ phẩm, trong đó lương thực, thực phẩm, đồ uống, thuốc lá thuốc lào là chủ yếu và chiếm tỷ trọng lớn về doanh thu. Mã 4719 dùng khi những mặt hàng ăn uống đó có tỷ trọng nhỏ hơn các mặt hàng khác.
Như vậy tiêu chí không phải diện tích tiệm, không phải bán ở chợ hay mặt phố, mà là cơ cấu doanh thu theo loại hàng. Một kiốt ba mét vuông bán đủ loại đồ ăn vặt, nước ngọt, xà bông vẫn là bán lẻ tổng hợp. Ngược lại, một cửa hàng rộng nhưng chỉ bày bia, rượu, nước suối là bán lẻ chuyên doanh đồ uống, mã 4723. Cách nhận ra nhanh: nếu gần như toàn bộ doanh thu đến từ một nhóm hàng có mã chuyên doanh riêng, bạn đang chuyên doanh; nếu doanh thu chia cho nhiều nhóm, bạn đang bán lẻ tổng hợp.
Bảng gợi ý: kiểu cửa hàng → mã cấp 4 → ghi chi tiết
Bảng dưới chỉ dùng mã có trong Phụ lục I Quyết định 36/2025. Cột ghi chi tiết là gợi ý cách diễn đạt, cơ quan đăng ký kinh doanh có thể đề nghị chỉnh câu chữ.
| Kiểu cửa hàng | Mã cấp 4 | Tên ngành | Ghi chi tiết gợi ý |
|---|---|---|---|
| Tiệm tạp hoá đầu ngõ: gạo, mì gói, nước mắm, nước ngọt, bánh kẹo, thêm ít bột giặt | 4711 | Bán lẻ tổng hợp với lương thực, thực phẩm, đồ uống, thuốc lá, thuốc lào chiếm tỷ trọng lớn | Bán lẻ tạp hoá, chủ yếu lương thực, thực phẩm, đồ uống đóng gói |
| Cửa hàng tiện lợi, siêu thị mini bán đồ ăn đóng gói, đồ uống, đồ dùng cá nhân | 4711 | Bán lẻ tổng hợp với lương thực, thực phẩm, đồ uống, thuốc lá, thuốc lào chiếm tỷ trọng lớn | Bán lẻ tổng hợp theo mô hình cửa hàng tiện lợi |
| Cửa hàng đồng giá: đồ nhựa, đồ bếp, mỹ phẩm, đồ chơi, rất ít đồ ăn | 4719 | Bán lẻ tổng hợp khác | Bán lẻ tổng hợp đồ dùng gia đình, đồ chơi, mỹ phẩm |
| Điểm bán bia, nước ngọt, nước suối theo thùng cho khách lẻ | 4723 | Bán lẻ đồ uống | Bán lẻ đồ uống có cồn và không có cồn, không phục vụ tại chỗ |
| Sạp chỉ bán gạo, nếp, bột mì | 4721 | Bán lẻ lương thực | Bán lẻ gạo, nếp, bột mì |
| Tiệm sữa, bánh kẹo, đồ khô | 4722 | Bán lẻ thực phẩm | Bán lẻ sữa và sản phẩm từ sữa, bánh, mứt, kẹo |
| Cây xăng có quầy nước và đồ ăn nhẹ, doanh thu chính là nhiên liệu | 4730 | Bán lẻ nhiên liệu động cơ | Ghi theo tên ngành ở văn bản chuyên ngành về xăng dầu |
Khi ghi chi tiết dưới một mã cấp bốn, khoản 6 Điều 7 Nghị định 168/2025/NĐ-CP đòi phần chi tiết phải phù hợp với mã đã chọn. Viết "Bán lẻ tạp hoá, kể cả sửa chữa điện thoại" dưới 4711 là ghép hai việc khác hẳn nhau vào một dòng; sửa điện thoại phải là một ngành riêng.
Bán nhiều nhóm hàng thì chọn ngành chính thế nào
Ngành chính là ngành bạn coi là hoạt động trọng tâm. Với tiệm tạp hoá, cách chọn hợp lý nhất là nhìn vào doanh thu dự kiến theo nhóm hàng. Ví dụ dưới đây là giả định: chị Hoa mở tiệm ở khu dân cư, ước doanh thu một tháng như sau.
- Liệt kê mặt hàng theo nhóm: lương thực, thực phẩm khoảng 55%; đồ uống khoảng 20%; bột giặt, dầu gội, giấy vệ sinh khoảng 15%; đồ nhựa, đồ bếp khoảng 10%.
- Cộng các nhóm thuộc "lương thực, thực phẩm, đồ uống, thuốc lá, thuốc lào": 55% cộng 20% là 75%, vượt hẳn phần còn lại.
- Vì là bán nhiều loại hàng ở cùng một chỗ và nhóm ăn uống chiếm tỷ trọng lớn, chọn 4711 làm ngành chính.
- Nếu chị Hoa đăng ký hộ kinh doanh, chỉ ngành chính phải chọn theo mã cấp bốn; các ngành khác ghi bằng lời thường cũng được, theo khoản 2 Điều 89 Nghị định 168/2025.
- Nếu thành lập doanh nghiệp, mỗi ngành ghi vào hồ sơ đều phải chọn theo ngành cấp bốn (khoản 1 Điều 7), nên các ngành phụ như sửa chữa đồ gia dụng, cho thuê mặt bằng cũng phải tìm mã tương ứng.
- Ghi lại cách ước tính này trong sổ tay. Khi cơ cấu hàng thay đổi hẳn sau một thời gian, bạn có căn cứ để xem lại ngành chính.
Tỷ trọng ở đây là con số bạn tự ước tính, không có ngưỡng phần trăm nào trong văn bản. Hệ thống ngành chỉ nói "chiếm tỷ trọng lớn" và "nhỏ hơn các mặt hàng khác". Khi hai nhóm sát nhau, chọn nhóm mà bạn định đầu tư kệ hàng và vốn nhiều hơn, rồi hỏi cán bộ tiếp nhận hồ sơ.
Món trên kệ kéo theo điều kiện hoặc bị cấm
Thuốc lá điếu. Danh mục ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện đang áp dụng là Phụ lục Nghị quyết 66.17/2026/NQ-CP, hiệu lực từ 01/7/2026 đến hết 28/02/2027. Dòng 29 của danh mục này là "Kinh doanh sản phẩm thuốc lá, nguyên liệu thuốc lá, máy móc, thiết bị thuộc chuyên ngành thuốc lá, trừ thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng". Bày thuốc lá trên quầy là bước vào ngành có điều kiện.
Thuốc lá điện tử. Nội dung mã 4724 trong Hệ thống ngành vẫn liệt kê thuốc lá điện tử và tinh dầu thuốc lá điện tử, nhưng điểm l khoản 1 Điều 6 Luật Đầu tư 143/2025/QH15 xếp kinh doanh thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng vào ngành nghề cấm. Đây là ví dụ rõ nhất cho chuyện có mã ngành không có nghĩa là được kinh doanh.
Thực phẩm. Dòng 30 của danh mục là "Kinh doanh thực phẩm thuộc lĩnh vực quản lý chuyên ngành của Bộ Công Thương, Bộ Nông nghiệp và Môi trường và Bộ Y tế". Tiệm tạp hoá nào cũng bán thực phẩm, nên câu hỏi về điều kiện an toàn thực phẩm áp cho cơ sở của mình nên hỏi ngay từ đầu.
Rượu, bình gas. Phụ lục IV gốc của Luật Đầu tư 2025 có dòng "Kinh doanh rượu" và "Kinh doanh khí", nhưng danh mục 142 dòng của Nghị quyết 66.17 đang áp không còn hai dòng này. Điều đó không có nghĩa là không có quy định nào; hỏi cơ quan quản lý công thương ở địa phương trước khi nhập hàng.
Pháo và thuốc chữa bệnh. Pháo nổ bị cấm (điểm g khoản 1 Điều 6); các loại pháo khác là ngành có điều kiện (dòng 3). Thuốc chữa bệnh thuộc "Kinh doanh dược" (dòng 107), không phải mặt hàng tạp hoá muốn thêm là thêm.
Chỗ hay chọn nhầm mã ở cửa hàng tạp hoá
Chọn 4781 theo trí nhớ. Trong bản Hệ thống ngành năm 2018, số 4781 dành cho bán lẻ lương thực, thực phẩm, đồ uống lưu động hoặc tại chợ. Từ 15/11/2025, mã 4781 là Bán lẻ ô tô và xe có động cơ khác. Ai chép mã từ giấy đăng ký cũ của người quen sẽ ghi nhầm hẳn sang ngành ô tô. Bản mới cũng bỏ hẳn kiểu phân loại theo nơi bán: bán ở chợ hay ở cửa hàng đều xếp theo loại hàng.
Chọn 4690 vì "bán đủ thứ". Mã 4690 là Bán buôn tổng hợp, dành cho người bán cho cửa hàng khác, cho doanh nghiệp, cơ quan. Tiệm tạp hoá bán cho người dân mua về dùng là bán lẻ. Nếu bạn vừa bán lẻ vừa giao sỉ cho vài tiệm nhỏ, phần bán sỉ mới cần thêm mã bán buôn.
Quên ngành ăn uống. Kê thêm vài bộ bàn ghế bán cà phê pha, đồ ăn sáng phục vụ tại chỗ là đã sang dịch vụ ăn uống, ngành 56 (ví dụ 5630 Dịch vụ phục vụ đồ uống). Nội dung mã 4723 ghi rõ pha chế và bán đồ uống để dùng ngay tại chỗ không thuộc bán lẻ.
Tự làm rồi bán. Tự muối dưa, gói bánh, làm giò chả để bán là sản xuất và bán. Phụ lục II xếp việc này vào các ngành sản xuất, chế biến từ ngành 10 đến 32, không phải bán lẻ. Cần thêm ngành sản xuất phù hợp nếu đó là phần doanh thu đáng kể.
Hộ kinh doanh và doanh nghiệp ghi ngành tạp hoá khác nhau ở đâu
Phần lớn tiệm tạp hoá là hộ kinh doanh. Từ 01/7/2025 không còn cấp huyện, hồ sơ hộ kinh doanh nộp tại cơ quan đăng ký kinh doanh cấp xã. Trên giấy đề nghị, bạn ghi ngành nghề và chọn một mã cấp bốn cho ngành chính; các ngành khác không bắt buộc ghi theo mã. Ngành có điều kiện thì ghi theo tên ngành ở văn bản chuyên ngành (khoản 2 Điều 89 Nghị định 168/2025).
Doanh nghiệp, chẳng hạn công ty định mở chuỗi ba cửa hàng tiện lợi, thì mọi ngành đều phải chọn theo mã cấp bốn và có thể ghi chi tiết bên dưới. Trường hợp này người ta hay đăng ký thêm 4719, các mã chuyên doanh đồ uống, thực phẩm, và mã bán buôn nếu có kế hoạch cấp hàng cho đại lý.
Cả hai loại hình đều có quyền kinh doanh từ ngày được cấp giấy chứng nhận, trừ ngành có điều kiện (khoản 2 Điều 33 và khoản 4 Điều 85). Giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh, theo chính khoản 4 Điều 85, không phải là giấy phép kinh doanh. Riêng người bán hàng rong, quà vặt, kinh doanh lưu động, thời vụ không phải đăng ký hộ kinh doanh, trừ khi kinh doanh ngành có điều kiện (khoản 3 Điều 82). Một tiệm cố định mở quanh năm không thuộc diện này.
Câu nên hỏi cơ quan đăng ký kinh doanh và cách tự kiểm
Trước khi nộp, dành mười lăm phút đi qua danh sách dưới đây. Phần lớn hồ sơ bị yêu cầu sửa vì ghi ngành không khớp mã hoặc dùng mã cũ.
- Mở Phụ lục I Quyết định 36/2025, tìm đúng chuỗi "4711" và đọc nguyên tên ngành; chép tên đầy đủ, không rút gọn thành "bán tạp hoá".
- Đọc phần nội dung ngành của 4711 và 4719 ở Phụ lục II, đặc biệt câu về tỷ trọng doanh thu, rồi so với cơ cấu hàng thật của tiệm.
- Rà từng nhóm hàng định bày bán, đối chiếu với danh mục 142 dòng của Nghị quyết 66.17: thuốc lá, thực phẩm, thuốc chữa bệnh, pháo.
- Nếu có bàn ghế phục vụ tại chỗ, thêm ngành dịch vụ ăn uống phù hợp.
- Hỏi cán bộ: "Tiệm bán chủ yếu đồ ăn uống đóng gói nhưng có quầy thuốc lá, cần ghi ngành thuốc lá theo tên nào và cần giấy tờ gì trước khi bán?"
- Hỏi thêm: "Nếu sau này mở thêm một điểm bán cùng mặt hàng, có phải ghi lại ngành không?"
- Lưu một bản ghi chú: mã đã chọn, lý do, ngày nộp. Khi Hệ thống ngành hoặc danh mục điều kiện đổi (danh mục mới theo Luật 24/2026/QH16 áp từ 01/3/2027), bạn biết ngay phải xem lại chỗ nào.
Câu hỏi thường gặp
Tiệm tạp hoá nhỏ trong hẻm có bắt buộc đăng ký hộ kinh doanh không?
Tiệm cố định, mở thường xuyên thì nên đăng ký. Nghị định 168/2025 chỉ miễn đăng ký cho người bán hàng rong, quà vặt, buôn chuyến, kinh doanh lưu động, thời vụ và dịch vụ thu nhập thấp, và vẫn bắt đăng ký nếu kinh doanh ngành có điều kiện như thuốc lá.
Siêu thị mini bán cả rau thịt tươi thì vẫn dùng 4711 chứ?
Đúng, rau, thịt tươi vẫn là thực phẩm, chỉ làm tăng tỷ trọng nhóm ăn uống. Nếu bạn muốn thể hiện rõ, có thể ghi chi tiết dưới 4711 hoặc thêm mã chuyên doanh 4722 Bán lẻ thực phẩm làm ngành phụ.
Cửa hàng đồng giá có bán bánh kẹo thì chọn 4711 hay 4719?
Xem doanh thu. Nếu bánh kẹo, nước uống chỉ là phần phụ, còn chủ yếu là đồ nhựa, đồ bếp, đồ chơi, mỹ phẩm, thì 4719 Bán lẻ tổng hợp khác đúng hơn. Hệ thống ngành không đặt ngưỡng phần trăm, bạn tự ước tính.
Có mã ngành 4724 thì bán thuốc lá điện tử được không?
Không. Mã ngành chỉ là cách phân loại thống kê. Điều 6 Luật Đầu tư 143/2025 cấm kinh doanh thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, dù nội dung mã 4724 còn nhắc tới mặt hàng này.
Giấy đăng ký cũ ghi mã 4781 cho tiệm tạp hoá thì phải làm gì?
Từ 15/11/2025, mã 4781 là Bán lẻ ô tô và xe có động cơ khác. Hãy đối chiếu theo tên ngành đã ghi, rồi hỏi cơ quan đăng ký kinh doanh có cần cập nhật sang 4711 hay mã chuyên doanh phù hợp không.
Tiệm tạp hoá có cần ghi ngành bán buôn không?
Chỉ cần khi bạn thật sự bán cho người khác mua về bán lại, cho quán ăn, cho cơ quan với số lượng đều đặn. Bán cho hộ gia đình mua về dùng, dù mua cả thùng, vẫn là bán lẻ vì tiêu chí phân biệt là khách hàng, không phải số lượng.