Trang trại chọn mã theo con vật hoặc cây trồng chính: nuôi gà, vịt là 0146 “Chăn nuôi gia cầm”, nuôi lợn là 0145, trồng rau và hoa là 0118, cây ăn quả là 0121, nuôi tôm cá ở ao hồ, nước lợ là 0322 “Nuôi trồng thủy sản nội địa”. Trang trại vừa trồng vừa nuôi mà không mảng nào đạt 66% giá trị sản xuất thì dùng 0150 “Trồng trọt, chăn nuôi hỗn hợp”.
Câu hỏi thứ hai quan trọng không kém: có phải đăng ký không. Nghị định 168/2025/NĐ-CP cho hộ gia đình sản xuất nông, lâm, ngư nghiệp không phải đăng ký hộ kinh doanh, nhưng loại trừ các ngành có điều kiện — mà “Kinh doanh chăn nuôi trang trại”, giống vật nuôi, giống thủy sản đều nằm trong danh mục đang áp. Bài này tách cả hai câu hỏi, theo Quyết định 36/2025/QĐ-TTg và Phụ lục Nghị quyết 66.17/2026/NQ-CP.
Chăn nuôi và thủy sản: tra theo con vật
Mã cấp bốn là mã ghi trong hồ sơ; mã cấp năm trong ngoặc giúp viết chi tiết.
| Con vật | Mã cấp 4 | Tên ngành | Ghi chú từ Phụ lục II |
|---|---|---|---|
| Gà thịt, gà đẻ trứng | 0146 (01462) | Chăn nuôi gia cầm | Ấp trứng lấy giống tách sang 01461 |
| Vịt, ngan, ngỗng | 0146 (01463) | Chăn nuôi gia cầm | Chim cút, bồ câu, đà điểu ở 01469 |
| Lợn thịt, lợn nái | 0145 (01452) | Chăn nuôi lợn và sản xuất giống lợn | Sản xuất giống lợn ở 01451 |
| Bò thịt, bò sữa, trâu | 0141 (01412) | Chăn nuôi trâu, bò và sản xuất giống trâu, bò | Sản xuất giống ở 01411 |
| Dê, cừu, hươu, nai | 0144 (01442) | Chăn nuôi dê, cừu, hươu, nai và sản xuất giống dê, cừu, hươu, nai | Sản xuất giống ở 01441 |
| Ong lấy mật, tằm, thỏ, chó mèo giống | 0149 | Chăn nuôi khác | Không gồm cá cảnh |
| Ếch, ba ba, cua, ốc nuôi ao | 0322 (03223) | Nuôi trồng thủy sản nội địa | Mã 0149 loại trừ trại ếch, ba ba |
| Cá, tôm nuôi ao nước ngọt, nước lợ | 0322 | Nuôi trồng thủy sản nội địa | Cá ở 03221, tôm ở 03222 |
| Tôm, cá, hàu nuôi biển | 0321 | Nuôi trồng thủy sản biển | Bãi triều, ven biển, biển khơi |
| Ương giống tôm cá để bán | 0322 (03224) | Nuôi trồng thủy sản nội địa | Gồm cả nuôi cá cảnh |
Hai điểm hay sót: trại ếch, ba ba, cá sấu không phải “chăn nuôi khác” mà là nuôi thủy sản; và cá cảnh nước ngọt nằm trong nhánh sản xuất giống thủy sản nội địa (03224), không nằm trong 0149.
Trồng trọt: tra theo cây trồng
Cây hàng năm và cây lâu năm nằm ở hai nhóm khác nhau, nên cùng là “cây gia vị” hay “cây dược liệu” có thể rơi vào hai mã.
| Cây trồng | Mã cấp 4 | Tên ngành | Ghi chú |
|---|---|---|---|
| Rau ăn lá, rau ăn quả, nấm | 0118 | Trồng rau, đậu các loại và trồng hoa | Nấm nằm trong 01181 trồng rau |
| Hoa cắt cành, hoa chậu theo mùa | 0118 | Trồng rau, đậu các loại và trồng hoa | Hoa hàng năm ở 01183 |
| Bưởi, cam, sầu riêng, nhãn, vải | 0121 | Trồng cây ăn quả | Có mã cấp năm riêng cho cây có múi, nhãn vải |
| Cà phê | 0126 | Trồng cây cà phê | Rang xay là ngành sản xuất khác |
| Hồ tiêu | 0124 | Trồng cây hồ tiêu | Cây lâu năm |
| Gừng, nghệ, ớt cay, ngải cứu | 0119 | Trồng cây hàng năm khác | Gia vị, dược liệu hàng năm |
| Cây cảnh lâu năm, bonsai | 0129 (01291) | Trồng cây lâu năm khác | Làm vườn cảnh cho người khác là 8130 |
| Ươm cây giống để bán | 0130 | Nhân và chăm sóc cây giống nông nghiệp | Giống hàng năm 01301, lâu năm 01302 |
| Trồng cỏ nuôi bò | 0119 (01199) | Trồng cây hàng năm khác | Cây thức ăn gia súc |
Phụ lục II của ngành A còn ghi rõ: canh tác hữu cơ, trồng cây không cần đất như thủy canh, kết hợp nuôi thủy sản với thủy canh đều thuộc nông nghiệp. Trồng rau thủy canh vì vậy vẫn là 0118, không phải một ngành công nghệ.
Vừa trồng vừa nuôi: quy tắc 66% của mã 0150
Mã 0150 “Trồng trọt, chăn nuôi hỗn hợp” có cách xếp khác hẳn các mã còn lại. Phụ lục II nói nhóm này gồm gieo trồng kết hợp chăn nuôi mà không có hoạt động nào chiếm 66% hoặc nhiều hơn giá trị sản xuất của đơn vị. Nếu một mảng đạt từ 66% trở lên, đơn vị được xếp theo mảng chính đó.
Ví dụ trang trại của chú Bảy có vườn bưởi và đàn dê. Năm ngoái bưởi mang về khoảng 70% giá trị sản xuất, dê 30%. Theo quy tắc, ngành chính là 0121 “Trồng cây ăn quả”, dê là ngành phụ. Trang trại của cô Hoa có ruộng rau và đàn gà, mỗi bên xấp xỉ một nửa; lúc này 0150 mới là mã chính hợp lý.
Quy tắc 66% chỉ áp cho cặp trồng trọt – chăn nuôi. Trường hợp gieo trồng hỗn hợp (nhiều loại cây) hoặc chăn nuôi hỗn hợp (nhiều loại con) thì Phụ lục II nói xếp theo hoạt động chính của đơn vị, cũng với ngưỡng từ 66% trở lên. Bạn nên tính theo giá trị sản xuất của cả năm, không theo một vụ.
Một lưu ý về sản xuất tự tiêu dùng: Phụ lục II loại trừ khỏi ngành A hoạt động sản xuất hàng hoá tự cung tự cấp của hộ gia đình cho tiêu dùng cá nhân và đưa về 9810 “Hoạt động sản xuất các sản phẩm vật chất tự tiêu dùng của hộ gia đình”. Phần rau, gà nuôi trồng để nhà ăn không phải việc kinh doanh, nên không phải lý do để ghi thêm ngành vào hồ sơ đăng ký.
Làm dịch vụ nông nghiệp cho người khác, thu mua và chế biến
Nhiều hộ ở nông thôn có máy cày, máy gặt, máy phun và đi làm thuê theo vụ. Phụ lục II xếp nhóm việc này vào 0161 “Hoạt động dịch vụ trồng trọt”: làm đất, gieo cấy, phun thuốc, thu hoạch, tưới tiêu, cắt tỉa cây lâu năm, cho thuê máy nông nghiệp có người điều khiển. Thiến hoạn, thụ tinh nhân tạo, rửa chuồng trại thuê thuộc 0162 “Hoạt động dịch vụ chăn nuôi”. Phơi sấy, làm sạch, phân loại nông sản thuê sau thu hoạch thuộc 0163 “Hoạt động dịch vụ sau thu hoạch”.
Khám chữa bệnh, tiêm phòng cho vật nuôi không phải dịch vụ chăn nuôi mà là 7500 “Hoạt động thú y”. Làm vườn cảnh, trồng cây cảnh cho công trình là 8130 “Dịch vụ cảnh quan”.
Thu mua nông sản rồi bán lại là thương mại, không phải nông nghiệp: Phụ lục II đưa bán buôn sản phẩm nông nghiệp chưa qua chế biến về 4620 “Bán buôn nông, lâm sản nguyên liệu (trừ gỗ, tre, nứa) và động vật sống”. Chế biến tiếp như làm khô, đóng hộp, xay xát thuộc ngành 10. Trang trại tự giết mổ, chế biến thịt ngoài cơ sở chăn nuôi cũng được Phụ lục II đẩy sang 1010.
Trang trại mở cửa đón khách tham quan, ngủ lại, ăn uống là một bước nữa ra khỏi nông nghiệp. Phần cho khách ngủ lại thuộc nhóm lưu trú (ngành 55) và chạm dòng “Kinh doanh dịch vụ lưu trú” trong danh mục ngành có điều kiện; phần nấu ăn phục vụ khách thuộc 5610. Phần trải nghiệm như hái quả, cho ăn gia súc chưa có mã gọi đích danh trong nguồn của trang; nếu đây là nguồn thu đáng kể, hãy hỏi cơ quan đăng ký nên ghi ngành nào, theo tinh thần khoản 4 và khoản 5 Điều 7 Nghị định 168/2025/NĐ-CP với ngành chưa có trong Hệ thống ngành kinh tế.
Khi nào phải đăng ký, và các ngành nông nghiệp có điều kiện
Khoản 3 Điều 82 Nghị định 168/2025/NĐ-CP: hộ gia đình sản xuất nông, lâm, ngư nghiệp, làm muối không phải đăng ký hộ kinh doanh, trừ trường hợp kinh doanh các ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện. Một hộ trồng rau, nuôi vài chục con gà bán ở chợ thường thuộc diện không phải đăng ký.
Phụ lục Nghị quyết 66.17/2026/NQ-CP, áp dụng từ 01/7/2026 tới hết 28/02/2027, có nhiều dòng nông nghiệp: “Kinh doanh chăn nuôi trang trại”; “Kinh doanh giống vật nuôi, sản xuất giống cây trồng”; “Sản xuất, ương dưỡng giống thủy sản”; “Khai thác thủy sản”; “Kinh doanh thủy sản”; “Sản xuất thức ăn thuỷ sản, sản phẩm xử lý môi trường nuôi trồng thủy sản; sản xuất thức ăn chăn nuôi, sản phẩm xử lý chất thải chăn nuôi”; “Kinh doanh giết mổ gia súc, gia cầm”; “Kinh doanh thuốc bảo vệ thực vật”; “Sản xuất phân bón”. Phụ lục IV mới theo Luật 24/2026/QH16 từ 01/3/2027 vẫn có các dòng chăn nuôi trang trại, giống, thức ăn, giết mổ.
Theo câu chữ của Điều 82, khi việc của bạn chạm một trong các dòng này, ngoại lệ miễn đăng ký không còn áp dụng. Thế nào là “chăn nuôi trang trại” (quy mô bao nhiêu con, bao nhiêu đơn vị vật nuôi) do pháp luật chăn nuôi quy định, nguồn của trang chưa gom con số này. Nếu đàn của bạn đang lớn dần, hãy hỏi cơ quan đăng ký kinh doanh cấp xã và cơ quan quản lý nông nghiệp ở địa phương.
Ghi ngành cho trang trại và hợp tác làm ăn
Ví dụ trại gà của anh Lực: nuôi gà đẻ, có máy ấp trứng bán gà con, có máy sấy nhận sấy nông sản thuê.
- Ngành chính: 0146 “Chăn nuôi gia cầm”, chi tiết “Chăn nuôi gà lấy trứng”.
- Phần ấp trứng bán gà con nằm trong chính 0146 (nhánh 01461), nhưng chạm dòng giống vật nuôi trong danh mục ngành có điều kiện; ghi chi tiết theo cách gọi của văn bản chuyên ngành.
- Phần sấy thuê: 0163 “Hoạt động dịch vụ sau thu hoạch”.
- Nếu là hộ kinh doanh, chỉ ngành chính cần mã; các phần khác ghi bằng lời. Nếu là công ty, mỗi phần một dòng mã cấp bốn.
- Hỏi cơ quan đăng ký kinh doanh: quy mô hiện tại có thuộc chăn nuôi trang trại không, và cần đáp ứng điều kiện nào trước khi bán gà giống.
Với giấy chứng nhận cũ, các mã 0146, 0145, 0118, 0121, 0150 có cùng số và tên ở hệ thống năm 2018 và năm 2025 theo bảng đối chiếu bằng tên. Cũng như mọi ngành khác, đọc lại phần “gồm” và “loại trừ” của bản 2025 trước khi kết luận mã cũ vẫn khớp với việc đang làm.
Câu hỏi thường gặp
Hộ nuôi gà thả vườn bán ở chợ có phải đăng ký kinh doanh không?
Nghị định 168/2025 cho hộ gia đình sản xuất nông nghiệp không phải đăng ký hộ kinh doanh, trừ ngành có điều kiện. Nuôi nhỏ thường thuộc diện miễn; khi quy mô có thể bị xem là chăn nuôi trang trại, hãy hỏi cơ quan đăng ký kinh doanh cấp xã.
Trang trại vừa trồng cây ăn quả vừa nuôi dê thì chọn mã nào?
Nếu một mảng đạt từ 66% giá trị sản xuất trở lên, ngành chính là mảng đó. Nếu không mảng nào đạt 66%, dùng 0150 “Trồng trọt, chăn nuôi hỗn hợp”. Nên tính theo giá trị sản xuất cả năm.
Nuôi ếch, ba ba thì là chăn nuôi hay thủy sản?
Phụ lục II loại trừ trang trại nuôi ếch, cá sấu, ba ba khỏi 0149 và đưa về 03223, thuộc mã cấp bốn 0322 “Nuôi trồng thủy sản nội địa”. Vì vậy hồ sơ nên ghi 0322, không ghi chăn nuôi khác.
Đi phun thuốc, gặt lúa thuê bằng máy dùng mã gì?
Mã 0161 “Hoạt động dịch vụ trồng trọt”, gồm phun thuốc bảo vệ thực vật, thu hoạch, làm đất, cho thuê máy nông nghiệp có người điều khiển. Nếu bạn còn bán thuốc bảo vệ thực vật, đó là ngành có điều kiện riêng trong danh mục.
Trồng rau thủy canh có phải ngành nông nghiệp không?
Có. Phụ lục II của ngành A ghi rõ trồng trọt không cần đất như thủy canh, trồng cây trong dung dịch dinh dưỡng thuộc nông nghiệp. Rau thủy canh dùng 0118 “Trồng rau, đậu các loại và trồng hoa”.
Thu mua nông sản của bà con rồi bán cho thương lái dùng mã nào?
Thu mua để bán lại là thương mại. Phụ lục II đưa bán buôn sản phẩm nông nghiệp chưa qua chế biến về 4620 “Bán buôn nông, lâm sản nguyên liệu (trừ gỗ, tre, nứa) và động vật sống”, không dùng mã trồng trọt.