Bán thực phẩm cho người tiêu dùng dùng 4722 – Bán lẻ thực phẩm (thịt, cá, rau quả, sữa, bánh kẹo, cà phê bột, chè), bán gạo dùng 4721 – Bán lẻ lương thực, bán bia, nước ngọt mang về dùng 4723 – Bán lẻ đồ uống. Bán sỉ thì đổi sang 4632, 4631, 4633; thu mua nông sản thô như thóc, ngô, hạt có dầu, gia súc sống để bán lại dùng 4620.
Nhóm hàng ăn uống có nhiều ranh giới nhất trong ngành bán buôn, bán lẻ: bán mang về hay phục vụ tại chỗ, tự chế biến hay mua về bán, nông dân tự bán hay thương lái thu mua. Các mã dưới đây lấy từ Hệ thống ngành kinh tế Việt Nam theo Quyết định 36/2025/QĐ-TTg, hiệu lực từ 15/11/2025, và nội dung gồm, loại trừ ở Phụ lục II.
Bán lẻ: món nào vào mã nào
Mã cấp bốn để ghi hồ sơ; mã cấp năm ở cột thứ hai giúp viết phần chi tiết.
| Bạn bán | Mã | Tên ngành |
|---|---|---|
| Gạo, nếp, bột mì, ngô | 4721 | Bán lẻ lương thực |
| Thịt gia súc, gia cầm tươi, đông lạnh, đồ khô từ thịt | 47221 | Bán lẻ thịt và các sản phẩm thịt |
| Cá, tôm, mực tươi, khô, đông lạnh | 47222 | Bán lẻ thủy sản |
| Rau, củ, quả tươi | 47223 | Bán lẻ rau, quả |
| Đường, sữa, trứng, bánh mứt kẹo, mì, bún, phở ăn liền | 47224 | Bán lẻ đường, sữa và các sản phẩm sữa, bánh, mứt, kẹo và các sản phẩm chế biến từ ngũ cốc, bột, tinh bột |
| Cà phê bột, cà phê hoà tan, chè, gia vị | 47229 | Bán lẻ thực phẩm khác |
| Bia, rượu, nước ngọt, nước ép, nước suối mang về | 4723 | Bán lẻ đồ uống |
| Thức ăn cho chó mèo, cá cảnh | 47731 | Bán lẻ hoa, cây cảnh, cá cảnh, chim cảnh, vật nuôi cảnh |
Năm mã con 47221 đến 47229 cùng thuộc mã cấp bốn 4722 Bán lẻ thực phẩm. Một sạp bán cả thịt lẫn rau chỉ cần 4722, ghi chi tiết hai nhóm hàng. Đồ uống có thành phần cơ bản là sữa không vào 4723 mà vào 47224; cà phê bột, chè cũng không vào 4723 mà vào 47229, theo phần loại trừ của 4723.
Bán sỉ và thu mua: các mã của ngành 46
Phía bán buôn chia theo mức chế biến: nông sản nguyên liệu và động vật sống ở 4620, lương thực ở 4631, thực phẩm ở 4632, đồ uống ở 4633.
| Bạn buôn | Mã | Tên ngành |
|---|---|---|
| Thóc, ngô, hạt ngũ cốc, kể cả hạt giống | 46201 | Bán buôn thóc, ngô và các loại hạt ngũ cốc khác |
| Hoa, cây trồng, cây cảnh, cây giống | 46202 | Bán buôn hoa và cây |
| Gia súc, gia cầm sống, con giống, giống thuỷ sản | 46203 | Bán buôn động vật sống |
| Thức ăn chăn nuôi, thức ăn thuỷ sản và nguyên liệu | 46204 | Bán buôn thức ăn và nguyên liệu làm thức ăn cho gia súc, gia cầm và thủy sản |
| Hạt điều thô, hạt có dầu, da sống | 46209 | Bán buôn nông, lâm sản nguyên liệu khác (trừ gỗ, tre, nứa) |
| Gạo, bột mì, kể cả thu mua, đánh bóng, đóng bao gạo để bán | 4631 | Bán buôn gạo, lúa mỳ, sản phẩm từ ngũ cốc khác, bột mỳ |
| Thịt, thuỷ sản, rau quả, cà phê, chè, sữa, bánh kẹo, trứng, dầu ăn, gia vị | 4632 | Bán buôn thực phẩm |
| Bia, rượu, nước ngọt, nước khoáng | 4633 | Bán buôn đồ uống |
Gà, lợn còn sống thì vào 46203; đã giết mổ thành thịt thì vào 46321 Bán buôn thịt và các sản phẩm từ thịt. Thức ăn cho vật nuôi cảnh bán sỉ không vào 46204 mà vào 46329 Bán buôn thực phẩm khác. Gỗ, tre, nứa tách hẳn sang 46731 thuộc nhóm vật liệu xây dựng.
Nông dân tự bán, thương lái thu mua, cơ sở xay xát
Nông dân bán sản phẩm mình trồng, nuôi. Phụ lục II ngành 47 loại trừ việc bán nông sản của nông dân, xếp về ngành 01 Nông nghiệp và hoạt động dịch vụ có liên quan. Hộ gia đình sản xuất nông, lâm, ngư nghiệp không phải đăng ký hộ kinh doanh, trừ khi kinh doanh ngành có điều kiện (khoản 3 Điều 82 Nghị định 168/2025/NĐ-CP).
Thương lái thu mua bán lại. Mua lúa của nông dân rồi bán cho nhà máy là bán buôn, 46201. Người buôn chuyến cũng thuộc diện không phải đăng ký hộ kinh doanh theo cùng khoản 3 Điều 82, trừ ngành có điều kiện; nếu bạn thu mua đều đặn, có kho bãi cố định, hỏi cơ quan đăng ký kinh doanh cấp xã xem mình còn thuộc diện buôn chuyến không.
Thu mua, đánh bóng, đóng bao gạo. Nếu gắn liền với bán buôn trong nước và xuất khẩu, Phụ lục II tính vào 4631. Xay xát, đánh bóng gạo không gắn với bán buôn là sản xuất, 10611 Xay xát.
Tự chế biến rồi bán. Làm giò chả, xúc xích là chế biến thịt, 1010 Chế biến, bảo quản thịt và các sản phẩm từ thịt; làm bánh từ bột là 1071 Sản xuất các loại bánh từ bột; món ăn chế biến sẵn đóng hộp là 1075 Sản xuất món ăn, thức ăn chế biến sẵn. Phụ lục II xếp việc vừa sản xuất vừa bán vào ngành sản xuất.
Mang về hay dùng tại chỗ: ranh giới với dịch vụ ăn uống
Tiêu chí ở đây là món ăn, thức uống có được chế biến để dùng ngay hay không. Nội dung 4723 ghi đồ uống được bán lẻ "không phục vụ tiêu dùng ngay tại chỗ", và loại trừ việc pha chế, bán đồ uống để dùng tại chỗ sang ngành 56 Dịch vụ ăn uống. Nội dung 4721 cũng loại trừ chế biến lương thực, thực phẩm phục vụ tiêu dùng ngay.
Ví dụ giả định: chị Thu có tiệm bán cà phê hạt rang, cà phê bột đóng túi cho khách mua về. Đó là bán lẻ, mã 4722, chi tiết thuộc 47229. Nếu chị đặt thêm quầy pha cà phê bán ly mang đi hoặc ngồi tại chỗ, phần đó thuộc 5630 Dịch vụ phục vụ đồ uống. Hai hoạt động, hai mã.
Tương tự, bán cơm hộp nóng để ăn ngay là dịch vụ ăn uống, không phải bán lẻ thực phẩm. Khi cùng một chỗ có cả hai, chọn ngành chính theo phần doanh thu lớn hơn và ghi đủ cả hai ngành.
Máy bán hàng tự động là một ca riêng. Phụ lục II ngành 47 tính máy bán thực phẩm, đồ uống vào bán lẻ, nhưng lại loại trừ máy pha cà phê và máy bán thực phẩm, đồ uống phục vụ tiêu dùng ngay sang ngành 56. Đặt máy bán nước đóng chai là bán lẻ; máy pha cà phê ly là dịch vụ ăn uống.
Cà phê, chè, rượu: ba món hay bị xếp sai
Cà phê. Bán sỉ cà phê hạt, đã hoặc chưa rang, cà phê bột: 46324 Bán buôn cà phê, thuộc 4632. Bán lẻ cà phê bột, hoà tan: 47229, thuộc 4722, không thuộc 4723 đồ uống.
Chè. Bán sỉ chè đen, chè xanh đã hoặc chưa chế biến, kể cả chè túi lọc: 46325 Bán buôn chè. Bán lẻ chè khô: 47229.
Rượu vang mua thùng về đóng chai. Nếu không làm thay đổi thành phần, vẫn là bán buôn, 46331 Bán buôn đồ uống có cồn. Pha trộn rượu vang hoặc chưng cất rượu mạnh là sản xuất, 1101 Chưng, tinh cất và pha chế các loại rượu mạnh hoặc 1102 Sản xuất rượu vang.
Bia, rượu vang không cồn. Phụ lục II xếp rượu vang và bia có độ cồn thấp hoặc không có cồn vào 46331 cùng đồ uống có cồn, không vào 46332 Bán buôn đồ uống không có cồn.
Nước ép. Bán sỉ nước rau, quả ép thuộc 46323 Bán buôn rau, quả, không thuộc 4633. Ở phía lẻ, nước ép lại nằm trong 4723.
Ngành có điều kiện trong nhóm hàng ăn uống và nông sản
Thực phẩm. Dòng 30 của danh mục đang áp theo Nghị quyết 66.17/2026/NQ-CP (01/7/2026 đến hết 28/02/2027) là "Kinh doanh thực phẩm thuộc lĩnh vực quản lý chuyên ngành của Bộ Công Thương, Bộ Nông nghiệp và Môi trường và Bộ Y tế". Hầu hết cơ sở bán thực phẩm nên hỏi rõ điều kiện an toàn thực phẩm áp cho mình.
Thuỷ sản, gạo xuất khẩu, giết mổ. Dòng 89 "Kinh doanh thủy sản", dòng 33 "Xuất khẩu gạo", dòng 100 "Kinh doanh giết mổ gia súc, gia cầm".
Giống, thuốc bảo vệ thực vật, thuốc thú y. Dòng 103 "Kinh doanh giống vật nuôi, sản xuất giống cây trồng", dòng 92 "Kinh doanh thuốc bảo vệ thực vật", dòng 95 về thuốc thú y. Cửa hàng vật tư nông nghiệp bán phân bón, thuốc trừ sâu bán sỉ dùng 46791 Bán buôn phân bón, thuốc trừ sâu và hóa chất khác sử dụng trong nông nghiệp.
Rượu, thức ăn chăn nuôi, phân bón. Phụ lục IV gốc của Luật Đầu tư 143/2025/QH15 có các dòng "Kinh doanh rượu", "Kinh doanh thức ăn thuỷ sản, thức ăn chăn nuôi…", "Kinh doanh phân bón"; danh mục 142 dòng đang áp không còn các dòng kinh doanh này, chỉ giữ phần sản xuất thức ăn chăn nuôi và sản xuất phân bón. Không có dòng trong danh mục không có nghĩa là không có quy định chuyên ngành; hỏi trước khi nhập hàng.
Mốc chuyển. Từ 01/3/2027 áp Phụ lục IV mới theo Luật 24/2026/QH16 (137 dòng). Ai kinh doanh nhóm hàng này nên rà lại danh mục khi tới mốc.
Tự kiểm trước khi ghi ngành cho một vựa trái cây
Giả định ông Sáu có vựa trái cây: thu mua của nhà vườn, giao cho các sạp ở chợ và siêu thị, bán lẻ cho khách ghé vựa, ép nước trái cây đóng chai bán kèm. Các bước soát:
- Xác định hoạt động chính: giao cho sạp và siêu thị là bán cho người bán lại, tức bán buôn. Ngành chính là 4632 Bán buôn thực phẩm, chi tiết theo 46323 Bán buôn rau, quả.
- Phần bán lẻ tại vựa: thêm 4722 Bán lẻ thực phẩm, chi tiết bán lẻ rau, quả tươi.
- Nước ép tự làm, đóng chai: đây là sản xuất, cần tra mã sản xuất đồ uống hoặc chế biến rau quả phù hợp; không ghi dưới 4632 hay 4722.
- Trái cây do chính vườn nhà ông Sáu trồng: phần đó là nông nghiệp, không cần mã thương mại.
- Rà danh mục điều kiện: kinh doanh thực phẩm (dòng 30) áp cho cả vựa; hỏi cơ quan quản lý xem cơ sở của mình cần đáp ứng gì.
- Nếu đăng ký hộ kinh doanh tại cơ quan đăng ký kinh doanh cấp xã, chỉ ngành chính 4632 cần ghi theo mã cấp bốn; nếu là doanh nghiệp, cả ba hoạt động đều chọn mã cấp bốn.
Cách soát này dùng được cho mọi cơ sở hàng ăn uống: tách người mua, tách việc tự làm với việc mua về bán, tách phần dùng ngay tại chỗ, rồi mới chọn mã.
Câu hỏi thường gặp
Bán cà phê hạt rang xay cho khách mang về dùng mã nào?
Bán lẻ dùng 4722 Bán lẻ thực phẩm, chi tiết theo mã con 47229 Bán lẻ thực phẩm khác. Bán sỉ dùng 46324 Bán buôn cà phê thuộc 4632. Nếu pha cà phê bán ly thì thêm ngành dịch vụ phục vụ đồ uống.
Thu mua heo, gà sống của nông dân để bán lại thì đăng ký mã gì?
Dùng 4620, mã con 46203 Bán buôn động vật sống. Nếu bạn giết mổ rồi bán thịt, phần thịt thuộc 4632 và giết mổ gia súc, gia cầm là ngành có điều kiện riêng.
Nông dân tự bán rau ở chợ có cần đăng ký kinh doanh không?
Phụ lục II xếp việc nông dân bán nông sản của mình vào ngành nông nghiệp, và Nghị định 168/2025 cho hộ sản xuất nông nghiệp không phải đăng ký hộ kinh doanh, trừ khi kinh doanh ngành có điều kiện.
Bán bia, nước ngọt theo thùng ở cửa hàng là 4723 hay 4633?
Bán cho người dân mua về dùng là 4723 Bán lẻ đồ uống. Bán cho quán ăn, tiệm tạp hoá mua về bán lại hoặc dùng cho kinh doanh là 4633 Bán buôn đồ uống, vì phân biệt sỉ lẻ dựa trên khách hàng.
Bán sữa hạt, trà sữa đóng chai thuộc mã đồ uống phải không?
Đồ uống có thành phần cơ bản là sữa được Phụ lục II đưa ra khỏi 4723, xếp vào 47224 ở phía lẻ và 46326 ở phía sỉ. Sữa hạt không phải sữa động vật có xếp như vậy không thì nên hỏi cơ quan đăng ký.
Tự làm bánh để bán tại cửa hàng thì đăng ký bán lẻ hay sản xuất?
Phụ lục II xếp việc sản xuất và bán hàng hoá vào ngành sản xuất, nên bánh tự làm dùng 1071 Sản xuất các loại bánh từ bột. Nếu cửa hàng bán thêm bánh kẹo mua sẵn, đăng ký thêm 4722.