Theo Điều 8 Luật Đầu tư số 143/2025/QH15, nhà đầu tư nước ngoài được áp dụng điều kiện tiếp cận thị trường như nhà đầu tư trong nước, trừ các ngành nằm trong Danh mục ngành, nghề hạn chế tiếp cận thị trường đối với nhà đầu tư nước ngoài do Chính phủ công bố. Danh mục này chia hai nhóm: ngành chưa được tiếp cận thị trường và ngành tiếp cận thị trường có điều kiện; điều kiện có thể là tỷ lệ sở hữu vốn, hình thức đầu tư, phạm vi hoạt động, năng lực nhà đầu tư và đối tác, cùng điều kiện khác theo luật và điều ước.
Điều 8 là một lớp kiểm soát riêng, chồng lên lớp ngành cấm (Điều 6) và ngành có điều kiện (Điều 7). Bài này giải thích ai được coi là nhà đầu tư nước ngoài, hai nhóm ngành trong danh mục khác nhau thế nào, năm loại điều kiện hiện ra ra sao trong thực tế, khác gì với ngành có điều kiện thông thường và nên tra danh mục ở đâu. Bài không chép danh mục cụ thể vì Lĩnh Vực chưa đối chiếu văn bản Chính phủ công bố.
Ai là nhà đầu tư nước ngoài theo Luật Đầu tư
Nhà đầu tư nước ngoài. Khoản 19 Điều 3: cá nhân có quốc tịch nước ngoài, tổ chức thành lập theo pháp luật nước ngoài thực hiện hoạt động đầu tư kinh doanh tại Việt Nam.
Nhà đầu tư trong nước. Khoản 20 Điều 3: cá nhân có quốc tịch Việt Nam, tổ chức kinh tế không có nhà đầu tư nước ngoài là thành viên hoặc cổ đông.
Tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài. Khoản 22 Điều 3: tổ chức kinh tế có nhà đầu tư nước ngoài là thành viên hoặc cổ đông, dù tỷ lệ nhỏ.
Ngưỡng trên 50%. Điều 20 tách tổ chức kinh tế có vốn nước ngoài thành hai loại: loại do nhà đầu tư nước ngoài nắm trên 50% vốn điều lệ (hoặc đa số thành viên hợp danh là cá nhân nước ngoài), hoặc do các tổ chức như vậy nắm trên 50%, phải làm thủ tục như nhà đầu tư nước ngoài khi đầu tư tiếp; loại còn lại làm như nhà đầu tư trong nước.
Điều kiện tiếp cận thị trường là gì. Khoản 10 Điều 3: điều kiện nhà đầu tư nước ngoài phải đáp ứng để đầu tư trong ngành thuộc danh mục hạn chế tiếp cận thị trường quy định tại khoản 2 Điều 8.
Hai nhóm trong danh mục hạn chế tiếp cận thị trường
Khoản 2 Điều 8 chia danh mục làm hai nhóm. Bảng so sánh chúng với ngành không thuộc danh mục:
| Nhóm | Căn cứ | Nhà đầu tư nước ngoài được làm không | Hệ quả khi làm sai |
|---|---|---|---|
| Ngành không thuộc danh mục | Khoản 1 Điều 8 | Được, như nhà đầu tư trong nước | Như mọi doanh nghiệp: vẫn phải theo Điều 6, Điều 7 |
| Ngành chưa được tiếp cận thị trường | Điểm a khoản 2 Điều 8 | Chưa được đầu tư vào ngành này | Kinh doanh ngành này là hành vi bị nghiêm cấm (khoản 6 Điều 16 Luật Doanh nghiệp) |
| Ngành tiếp cận thị trường có điều kiện | Điểm b khoản 2 Điều 8 | Được, nếu đáp ứng điều kiện tiếp cận thị trường | Bị yêu cầu tạm ngừng hoặc chấm dứt kinh doanh ngành đó (Điều 61 Nghị định 168/2025/NĐ-CP) |
Chữ "chưa" trong "chưa được tiếp cận thị trường" đáng để ý: danh mục do Chính phủ công bố căn cứ luật, nghị quyết, pháp lệnh, nghị định và điều ước quốc tế, nên nó có thể thay đổi khi các văn bản nền hay cam kết quốc tế thay đổi. Với nhà đầu tư trong nước, nhóm "chưa được tiếp cận" không có ý nghĩa; một công ty Việt Nam không có vốn nước ngoài chỉ phải nhìn Điều 6 và Điều 7.
Năm loại điều kiện tiếp cận thị trường hiện ra thế nào
Khoản 3 Điều 8 liệt kê các loại điều kiện. Cột ví dụ là dạng điều kiện thường gặp được mô tả chung, không phải trích một ngành cụ thể trong danh mục:
| Loại điều kiện | Căn cứ | Dạng thường gặp | Ảnh hưởng tới hồ sơ |
|---|---|---|---|
| Tỷ lệ sở hữu vốn điều lệ | Điểm a khoản 3 | Phần vốn nước ngoài không vượt một mức trần nhất định | Cơ cấu thành viên, cổ đông khi thành lập hoặc khi nhận chuyển nhượng |
| Hình thức đầu tư | Điểm b | Chỉ được góp vốn, liên doanh, không được tự thành lập 100% vốn | Chọn loại hình và hình thức đầu tư theo Điều 18 |
| Phạm vi hoạt động | Điểm c | Chỉ được làm một số khâu, một số loại dịch vụ trong ngành | Cách ghi chi tiết ngành nghề và mục tiêu dự án |
| Năng lực nhà đầu tư, đối tác | Điểm d | Yêu cầu kinh nghiệm, quy mô, hoặc phải có đối tác Việt Nam | Giấy tờ chứng minh năng lực trong hồ sơ đầu tư |
| Điều kiện khác | Điểm đ | Theo luật, nghị định và điều ước quốc tế | Đọc văn bản chuyên ngành và cam kết quốc tế áp cho nước của nhà đầu tư |
Nhiều ngành có cùng lúc hai, ba loại điều kiện. Vì vậy câu hỏi "ngành này người nước ngoài được làm không" thường không có câu trả lời có hoặc không, mà là "được, với điều kiện…". Khoản 4 Điều 8 giao Chính phủ quy định chi tiết điều này.
Khác gì với ngành có điều kiện ở Điều 7
Hai lớp điều kiện có tên gần nhau nên rất dễ lẫn. Một ngành có thể chịu cả hai lớp cùng lúc:
| Tiêu chí | Ngành có điều kiện (Điều 7) | Ngành hạn chế tiếp cận thị trường (Điều 8) |
|---|---|---|
| Áp cho ai | Mọi nhà đầu tư, trong và ngoài nước | Nhà đầu tư nước ngoài và tổ chức kinh tế có vốn nước ngoài theo quy định |
| Lý do | Quốc phòng, an ninh, trật tự an toàn xã hội, đạo đức xã hội, sức khoẻ cộng đồng | Theo luật, nghị quyết, nghị định và điều ước quốc tế về mở cửa thị trường |
| Danh mục ở đâu | Phụ lục Nghị quyết 66.17/2026/NQ-CP (đến hết 28/02/2027), Phụ lục IV mới của Luật 24/2026 (từ 01/3/2027) | Danh mục do Chính phủ công bố theo khoản 2 Điều 8 |
| Điều kiện điển hình | Giấy phép, chứng chỉ, giấy chứng nhận, yêu cầu khác | Tỷ lệ sở hữu, hình thức đầu tư, phạm vi, năng lực, đối tác |
| Ai quản lý | Cơ quan chuyên ngành | Cơ quan chuyên ngành; cơ quan đăng ký kinh doanh xem xét khi thêm ngành (Điều 49 Nghị định 168/2025) |
Ví dụ về cách hai lớp chồng nhau: một công ty có vốn nước ngoài muốn làm một ngành có điều kiện như lữ hành hay giáo dục phải trả lời hai câu hỏi riêng biệt. Câu một: ngành này có nằm trong danh mục hạn chế tiếp cận thị trường không, nếu có thì điều kiện gì. Câu hai: điều kiện kinh doanh theo luật chuyên ngành là gì. Đáp ứng câu này không thay cho câu kia.
Khi làm sai: tạm ngừng, chấm dứt ngành và trách nhiệm duy trì điều kiện
Luật Doanh nghiệp đặt nghĩa vụ ngay ở khoản 1 Điều 8: doanh nghiệp phải đáp ứng đủ điều kiện khi kinh doanh ngành có điều kiện và ngành tiếp cận thị trường có điều kiện đối với nhà đầu tư nước ngoài, và bảo đảm duy trì đủ điều kiện đó trong suốt quá trình hoạt động. Chữ "duy trì" quan trọng với công ty có vốn nước ngoài, vì tỷ lệ sở hữu có thể thay đổi sau mỗi lần chuyển nhượng vốn.
Khoản 6 Điều 16 Luật Doanh nghiệp xếp việc kinh doanh ngành chưa được tiếp cận thị trường đối với nhà đầu tư nước ngoài vào nhóm hành vi bị nghiêm cấm, cùng với kinh doanh ngành cấm. Với ngành tiếp cận có điều kiện mà không đáp ứng điều kiện, Điều 61 Nghị định 168/2025/NĐ-CP quy định: trong 03 ngày làm việc kể từ khi nhận văn bản của cơ quan có thẩm quyền, cơ quan đăng ký kinh doanh cấp tỉnh ra thông báo yêu cầu doanh nghiệp tạm ngừng hoặc chấm dứt kinh doanh ngành đó; doanh nghiệp không chấp hành thì bị yêu cầu báo cáo theo Luật Doanh nghiệp.
Kiểm soát cũng diễn ra ở đầu vào. Khi doanh nghiệp thông báo thêm ngành, Điều 49 Nghị định 168/2025 yêu cầu cơ quan đăng ký kinh doanh cấp tỉnh xem xét điều kiện tiếp cận thị trường đối với các ngành hạn chế, trong cùng thời hạn 03 ngày làm việc xem xét hồ sơ. Một công ty có vốn nước ngoài vì vậy có thể bị yêu cầu sửa hồ sơ thêm ngành, trong khi công ty trong nước nộp cùng ngành thì không.
Hai nhà đầu tư cùng muốn vào một ngành: kết quả khác nhau
Tình huống giả định giúp thấy Điều 8 vận hành thế nào. Giả sử ngành X nằm trong nhóm tiếp cận thị trường có điều kiện, với điều kiện về tỷ lệ sở hữu và phạm vi hoạt động (ngành X là ví dụ, không phải một ngành có thật trong danh mục):
| Câu hỏi | Công ty Việt Nam không có vốn nước ngoài | Công ty có 70% vốn của nhà đầu tư nước ngoài |
|---|---|---|
| Có phải xem danh mục hạn chế tiếp cận thị trường không | Không | Có |
| Có phải xem ngành X có thuộc ngành có điều kiện (Điều 7) không | Có | Có |
| Thủ tục khi muốn góp vốn vào công ty khác | Như nhà đầu tư trong nước | Như nhà đầu tư nước ngoài (khoản 1 Điều 20) |
| Khi thêm ngành X vào giấy chứng nhận | Cơ quan đăng ký xem hồ sơ hợp lệ | Cơ quan đăng ký xem thêm điều kiện tiếp cận thị trường (Điều 49 Nghị định 168/2025) |
| Khi nhận thêm vốn nước ngoài | Có thể chuyển sang diện có vốn nước ngoài | Có thể phải đăng ký góp vốn trước khi thay đổi cổ đông (khoản 3 Điều 21) |
Điểm cần nhớ: tình trạng "trong nước" hay "nước ngoài" của một công ty không cố định. Một lần bán cổ phần cho nhà đầu tư nước ngoài có thể đưa công ty vào diện phải đáp ứng Điều 8 cho chính những ngành nó đang làm.
Tra danh mục ở đâu và giữ quyền lợi cũ ra sao
Khoản 2 Điều 8 giao Chính phủ công bố danh mục. Lĩnh Vực chưa đưa văn bản công bố danh mục vào nguồn đối chiếu, nên bài không chép tên ngành cụ thể và không nêu số hiệu văn bản. Cách tra an toàn là đọc văn bản Chính phủ hướng dẫn Luật Đầu tư 2025 hiện hành, đối chiếu thêm cam kết của Việt Nam trong điều ước quốc tế áp cho nước của nhà đầu tư, và hỏi trực tiếp cơ quan đăng ký đầu tư: Sở Tài chính với dự án ngoài khu công nghiệp, khu kinh tế; Ban quản lý khu với dự án trong khu (Điều 27 Luật Đầu tư).
Một quy định chuyển tiếp có lợi cho doanh nghiệp đang hoạt động: khoản 9 Điều 52 cho phép tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài đang được áp dụng điều kiện tiếp cận thị trường thuận lợi hơn danh mục mới tiếp tục áp dụng điều kiện ghi trong Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư đã được cấp. Nói cách khác, danh mục mới chặt hơn không tự động rút quyền đã ghi nhận.
Khi đọc tài liệu cũ hoặc tư vấn trên mạng, hãy kiểm tra mốc thời gian: Luật Đầu tư năm 2020 đã hết hiệu lực từ 01/3/2026, nên danh mục và trích dẫn theo luật cũ cần đối chiếu lại với văn bản hiện hành.
Câu hỏi thường gặp
Nhà đầu tư nước ngoài có được kinh doanh mọi ngành như người Việt Nam không?
Về nguyên tắc có, theo khoản 1 Điều 8 Luật Đầu tư 2025. Ngoại lệ là các ngành trong Danh mục ngành, nghề hạn chế tiếp cận thị trường do Chính phủ công bố, gồm ngành chưa được tiếp cận và ngành tiếp cận có điều kiện. Ngành cấm ở Điều 6 thì cấm với mọi người.
Ngành chưa được tiếp cận thị trường khác ngành cấm thế nào?
Ngành cấm ở Điều 6 cấm tất cả nhà đầu tư. Ngành chưa được tiếp cận thị trường chỉ đóng với nhà đầu tư nước ngoài theo danh mục của Chính phủ; nhà đầu tư trong nước vẫn có thể kinh doanh nếu không phải ngành cấm và đáp ứng điều kiện chung.
Công ty Việt Nam có một cổ đông nước ngoài nhỏ có phải theo Điều 8 không?
Công ty đó là tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài theo khoản 22 Điều 3. Khi nhà đầu tư nước ngoài góp vốn, mua cổ phần, phải đáp ứng điều kiện tiếp cận thị trường theo khoản 2 Điều 21. Thủ tục khi công ty đầu tư tiếp thì phụ thuộc ngưỡng trên 50% ở Điều 20.
Điều kiện tiếp cận thị trường gồm những gì?
Khoản 3 Điều 8 nêu năm loại: tỷ lệ sở hữu vốn điều lệ của nhà đầu tư nước ngoài; hình thức đầu tư; phạm vi hoạt động đầu tư; năng lực của nhà đầu tư và đối tác tham gia; điều kiện khác theo luật, nghị định và điều ước quốc tế.
Danh mục hạn chế tiếp cận thị trường xem ở đâu?
Danh mục do Chính phủ công bố theo khoản 2 Điều 8, trong văn bản hướng dẫn Luật Đầu tư. Bài này chưa đối chiếu văn bản đó; bạn nên đọc bản chính thức và hỏi Sở Tài chính hoặc Ban quản lý khu công nghiệp, khu kinh tế nơi đặt dự án.
Danh mục mới chặt hơn thì công ty đang hoạt động có bị ảnh hưởng không?
Khoản 9 Điều 52 Luật Đầu tư 2025 cho tổ chức kinh tế có vốn nước ngoài đang hưởng điều kiện tiếp cận thị trường thuận lợi hơn được tiếp tục áp dụng điều kiện ghi trong Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư đã cấp.