LinhVuc.comLĩnh Vực
Ngành cấm và ngành hạn chế với nhà đầu tư nước ngoài

Người nước ngoài có được mở hộ kinh doanh không: các cách kinh doanh hợp lệ

Hộ kinh doanh chỉ dành cho công dân Việt Nam. Người nước ngoài muốn kinh doanh phải đi qua các hình thức đầu tư của Luật Đầu tư 2025, mỗi hình thức kiểm ngành khác nhau.

A foreign woman and a Vietnamese friend sit at a small sidewalk cafe table with two glasses of iced tea, seen from behind and slightly above, soft evening street light

Không, người nước ngoài không được thành lập hộ kinh doanh: khoản 2 Điều 82 Nghị định 168/2025/NĐ-CP chỉ trao quyền này cho cá nhân, thành viên hộ gia đình là công dân Việt Nam có năng lực hành vi dân sự đầy đủ. Người nước ngoài muốn kinh doanh tại Việt Nam phải đi qua các hình thức đầu tư của Luật Đầu tư số 143/2025/QH15: thành lập tổ chức kinh tế, góp vốn hoặc mua cổ phần, phần vốn góp, thực hiện dự án đầu tư, hợp đồng hợp tác kinh doanh (BCC), hoặc hình thức mới do Chính phủ quy định.

Mỗi hình thức có điểm kiểm ngành nghề riêng, vì nhà đầu tư nước ngoài phải đáp ứng điều kiện tiếp cận thị trường ở Điều 8 ngoài các lớp ngành cấm và ngành có điều kiện áp chung cho mọi người. Bài này đi qua từng hình thức, chỉ ra ngành nghề được kiểm ở đâu, giải thích vì sao đứng tên hộ kinh doanh thay cho người nước ngoài là con đường rủi ro, và gợi ý câu hỏi cho cơ quan đăng ký đầu tư.

Vì sao hộ kinh doanh đóng với người nước ngoài

Khoản 2 Điều 82 Nghị định 168/2025 viết: cá nhân, thành viên hộ gia đình là công dân Việt Nam có năng lực hành vi dân sự đầy đủ có quyền thành lập hộ kinh doanh, trừ người đang bị truy cứu trách nhiệm hình sự, tạm giam, chấp hành hình phạt tù, đang bị cấm hành nghề và các trường hợp luật cấm khác. Điều kiện "công dân Việt Nam" là điều kiện gốc, không phải ngoại lệ, nên người có quốc tịch nước ngoài không thuộc diện được thành lập.

Hộ kinh doanh là hình thức đơn giản nhất của hệ thống: chủ hộ chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản (khoản 1 Điều 82), đăng ký ở cơ quan đăng ký kinh doanh cấp xã, chỉ ngành chính cần mã cấp bốn. Sự đơn giản đó đi kèm việc không có cơ chế xem xét điều kiện tiếp cận thị trường đối với nhà đầu tư nước ngoài, nên hình thức này không mở cho họ.

Người có quốc tịch Việt Nam đồng thời có quốc tịch nước khác là trường hợp cần hỏi riêng cơ quan đăng ký kinh doanh; bài này không đi vào tình huống hai quốc tịch.

Năm hình thức đầu tư và chỗ ngành nghề được kiểm

Điều 18 Luật Đầu tư 2025 liệt kê các hình thức đầu tư. Cột cuối cho biết ngành nghề của nhà đầu tư nước ngoài được đối chiếu ở khâu nào:

Hình thứcCăn cứNgành nghề được kiểm ở đâu
Thành lập tổ chức kinh tếKhoản 1 Điều 18; Điều 19Phải đáp ứng điều kiện tiếp cận thị trường khi làm thủ tục thành lập (khoản 2 Điều 19)
Góp vốn, mua cổ phần, mua phần vốn gópKhoản 2 Điều 18; Điều 21Điều kiện tiếp cận thị trường của ngành mà công ty nhận vốn đang kinh doanh (điểm a khoản 2 Điều 21)
Thực hiện dự án đầu tưKhoản 3 Điều 18; Điều 26Thủ tục cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư cho dự án của nhà đầu tư nước ngoài
Hợp đồng BCCKhoản 4 Điều 18; Điều 22BCC có nhà đầu tư nước ngoài làm thủ tục cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư theo Điều 26 (khoản 2 Điều 22)
Hình thức mớiKhoản 5 Điều 18Theo quy định của Chính phủ

Điểm chung của cả năm hình thức là ngành nghề luôn bị kiểm ở một khâu nào đó, khác với hộ kinh doanh của công dân Việt Nam chỉ cần ngành không bị cấm và đáp ứng điều kiện chung. Ngành cấm ở Điều 6 thì đóng với mọi hình thức.

Góp vốn vào công ty Việt Nam: khi nào phải đăng ký trước

Đây là con đường nhiều người nước ngoài chọn khi đã có bạn bè, đối tác Việt Nam đang kinh doanh. Khoản 3 Điều 21 quy định ba trường hợp nhà đầu tư nước ngoài phải làm thủ tục đăng ký góp vốn, mua cổ phần, mua phần vốn góp trước khi thay đổi thành viên, cổ đông:

Trường hợpCâu chữ (rút gọn)Liên quan tới ngành nghề thế nào
Điểm aViệc góp vốn làm tăng tỷ lệ sở hữu nước ngoài tại tổ chức kinh tế kinh doanh ngành tiếp cận thị trường có điều kiệnPhụ thuộc trực tiếp ngành của công ty nhận vốn
Điểm bViệc góp vốn dẫn tới nhà đầu tư nước ngoài nắm trên 50% vốn điều lệ (tăng từ mức bằng hoặc dưới 50% lên trên 50%, hoặc tăng thêm khi đã trên 50%)Không phụ thuộc ngành, mà phụ thuộc tỷ lệ
Điểm cTổ chức kinh tế có giấy chứng nhận quyền sử dụng đất tại đảo, xã, phường, đặc khu khu vực biên giới, ven biển hoặc khu vực khác ảnh hưởng quốc phòng, an ninhPhụ thuộc vị trí đất, không phụ thuộc ngành

Trường hợp không thuộc ba điểm trên thì không phải đăng ký trước, nhưng vẫn phải đáp ứng điều kiện tiếp cận thị trường, điều kiện bảo đảm quốc phòng, an ninh và quy định về đất đai theo khoản 2 Điều 21. Sau đó công ty làm thủ tục thay đổi thành viên, cổ đông với cơ quan đăng ký kinh doanh, kèm văn bản chấp thuận của cơ quan đăng ký đầu tư nếu thuộc diện phải đăng ký.

Hợp đồng BCC: hợp tác không lập công ty mới

Hợp đồng hợp tác kinh doanh (BCC) là hợp đồng giữa các nhà đầu tư nhằm hợp tác kinh doanh, chia lợi nhuận hoặc chia sản phẩm mà không thành lập tổ chức kinh tế (khoản 14 Điều 3). BCC giữa các nhà đầu tư trong nước làm theo pháp luật dân sự; BCC có nhà đầu tư nước ngoài tham gia thì phải làm thủ tục cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư theo Điều 26 (khoản 2 Điều 22).

Với ngành nghề, BCC không phải lối tắt. Thủ tục cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư là chỗ cơ quan đăng ký đầu tư xem dự án, gồm cả điều kiện tiếp cận thị trường của ngành mà các bên định hợp tác. Nhà đầu tư nước ngoài trong BCC có thể lập văn phòng điều hành theo Điều 37.

Một tình huống hay gặp: chủ hộ kinh doanh người Việt muốn "hợp tác" với bạn nước ngoài để bạn góp tiền mở rộng quán. Nếu hai bên ký một thoả thuận chia lợi nhuận mà không làm thủ tục nào, thoả thuận đó có dấu hiệu của BCC có nhà đầu tư nước ngoài, thuộc diện phải cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư. Trước khi ký, hãy hỏi cơ quan đăng ký đầu tư hoặc luật sư.

Đứng tên hộ kinh doanh thay cho người nước ngoài: rủi ro dồn về người đứng tên

Người đứng tên là chủ thật trước pháp luật. Khoản 1 Điều 82 Nghị định 168/2025: hộ kinh doanh chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản của mình. Mọi nghĩa vụ thuế, hợp đồng, xử phạt gắn với người đứng tên, không gắn với người góp tiền phía sau.

Kê khai không trung thực. Đăng ký một hộ kinh doanh mà người thật sự điều hành, góp vốn, hưởng lợi là người nước ngoài là kê khai không đúng thực tế. Với doanh nghiệp, khoản 4 Điều 16 Luật Doanh nghiệp coi kê khai không trung thực là hành vi bị cấm; nguyên tắc trung thực cũng áp cho hồ sơ hộ kinh doanh.

Có thể chạm ngành chưa được tiếp cận thị trường. Nếu ngành đó nằm trong danh mục chưa được tiếp cận thị trường với nhà đầu tư nước ngoài, việc người nước ngoài thực chất kinh doanh qua tên người khác là đi vào đúng hành vi khoản 6 Điều 16 Luật Doanh nghiệp liệt kê.

Tranh chấp không có chỗ bám. Khi hai bên bất đồng, người góp tiền nước ngoài không có giấy tờ nào chứng minh quyền của mình, còn người đứng tên gánh mọi nghĩa vụ. Cả hai đều thiệt; đó là lý do Lĩnh Vực khuyên không làm theo cách này.

Anh L muốn mở quán cà phê: so sánh các lựa chọn

Anh L (giả định) mang quốc tịch nước ngoài, muốn mở một quán cà phê nhỏ, ngành chính dự kiến là 5630 Dịch vụ phục vụ đồ uống. Bảng so sánh các lựa chọn hợp lệ:

Lựa chọnHợp lệ khôngNgành nghề được kiểm ở đâuPhù hợp khi
Đăng ký hộ kinh doanh đứng tên anh LKhông-Không áp dụng
Thành lập công ty, anh L góp vốnCóĐiều kiện tiếp cận thị trường khi thành lập; thủ tục đầu tư nếu thuộc diệnAnh L muốn tự điều hành và có quyền rõ ràng
Góp vốn vào công ty Việt đang mở quánCóĐiều kiện tiếp cận thị trường của ngành công ty đó đang làm; đăng ký trước nếu thuộc khoản 3 Điều 21Đã có đối tác Việt Nam điều hành
Ký BCC với công ty ViệtCó, kèm thủ tục đầu tưThủ tục cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tưHợp tác theo dự án, không muốn lập pháp nhân mới
Nhờ người Việt đứng tên hộKhông nênNé mọi khâu kiểmKhông phù hợp

Với ngành phục vụ đồ uống, anh L còn phải xem các điều kiện chuyên ngành như an toàn thực phẩm, áp cho mọi người kinh doanh ăn uống. Bài này không đi vào điều kiện đó.

Câu nên hỏi trước khi chọn hình thức

Người nước ngoài thường hỏi nhầm nơi: hỏi cơ quan đăng ký kinh doanh cấp xã về chuyện chỉ cơ quan đăng ký đầu tư trả lời được. Danh sách dưới đây ghi rõ hỏi ai, hỏi gì:

  • Hỏi Sở Tài chính (dự án ngoài khu công nghiệp, khu kinh tế) hoặc Ban quản lý khu (dự án trong khu): "Ngành dự kiến có nằm trong danh mục hạn chế tiếp cận thị trường đối với nhà đầu tư nước ngoài không, nếu có thì điều kiện gì?"
  • Hỏi cùng cơ quan: "Với tỷ lệ góp vốn dự kiến, nhà đầu tư nước ngoài phải làm thủ tục cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư, đăng ký góp vốn, hay chỉ làm thủ tục đăng ký doanh nghiệp?"
  • Hỏi cơ quan đăng ký kinh doanh cấp tỉnh: "Ngành dự kiến nên chọn mã cấp bốn nào theo Hệ thống ngành kinh tế hiện hành và ghi chi tiết thế nào?"
  • Hỏi cơ quan quản lý chuyên ngành: "Ngành này có điều kiện kinh doanh gì áp cho mọi nhà đầu tư, ví dụ an toàn thực phẩm, lưu trú, giáo dục?"
  • Hỏi luật sư khi có thoả thuận chia lợi nhuận với đối tác Việt Nam đã ký hoặc sắp ký, để biết thoả thuận đó có thuộc diện hợp đồng BCC phải làm thủ tục không.

Ghi lại tên cơ quan, ngày hỏi và câu trả lời. Danh mục và thủ tục có thể thay đổi theo văn bản mới, nên câu trả lời có ngày tháng giúp bạn biết khi nào cần hỏi lại.

Câu hỏi thường gặp

Người nước ngoài có được đăng ký hộ kinh doanh không?

Không. Khoản 2 Điều 82 Nghị định 168/2025/NĐ-CP chỉ cho cá nhân, thành viên hộ gia đình là công dân Việt Nam có năng lực hành vi dân sự đầy đủ thành lập hộ kinh doanh. Người nước ngoài phải đi qua các hình thức đầu tư theo Luật Đầu tư 2025.

Người nước ngoài có những cách nào để kinh doanh ở Việt Nam?

Điều 18 Luật Đầu tư 2025 nêu năm hình thức: thành lập tổ chức kinh tế; góp vốn, mua cổ phần, mua phần vốn góp; thực hiện dự án đầu tư; hợp đồng BCC; và hình thức mới do Chính phủ quy định. Mỗi hình thức có khâu kiểm ngành nghề riêng.

Người nước ngoài góp vốn vào công ty bạn bè có cần xin phép không?

Phải đăng ký trước nếu việc góp vốn làm tăng sở hữu nước ngoài ở công ty kinh doanh ngành tiếp cận thị trường có điều kiện, đưa sở hữu nước ngoài lên trên 50%, hoặc công ty có đất ở khu vực biên giới, ven biển, đảo theo khoản 3 Điều 21.

Ký hợp đồng hợp tác chia lợi nhuận với người nước ngoài có cần thủ tục gì không?

Hợp đồng BCC có nhà đầu tư nước ngoài tham gia phải làm thủ tục cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư theo khoản 2 Điều 22 Luật Đầu tư 2025. Một thoả thuận chia lợi nhuận không qua thủ tục có thể rơi vào diện này; nên hỏi trước khi ký.

Nhờ người Việt đứng tên hộ kinh doanh có sao không?

Rủi ro lớn cho cả hai. Người đứng tên chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản và mọi nghĩa vụ của hộ, hồ sơ không phản ánh đúng thực tế, còn người góp tiền nước ngoài không có giấy tờ bảo vệ quyền của mình khi tranh chấp.

Người nước ngoài kinh doanh ngành có điều kiện thì phải đáp ứng mấy lớp?

Ít nhất hai lớp: điều kiện tiếp cận thị trường đối với nhà đầu tư nước ngoài nếu ngành thuộc danh mục hạn chế (Điều 8), và điều kiện đầu tư kinh doanh của ngành theo luật chuyên ngành (Điều 7) áp cho mọi nhà đầu tư.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138